Jak wyznaczać cele finansowe w sposób formalny

Twoje pieniądze mogą mieć długą listę zadań: spłata zadłużenia, oszczędzanie na emeryturę, pokrycie kosztów paliwa i zakupów spożywczych. A to jeszcze zanim przejdziesz do tego, na co naprawdę chcesz je przeznaczyć (np. wakacje, wyjścia do restauracji czy nowy komputer). Przy tak wielu priorytetach trudno określić, od czego zacząć.

Oto ramy, które pomogą Ci tworzyć, ustalać priorytety i realizować cele finansowe.
 

Przykłady celów finansowych

Chociaż kwoty będą się różnić w zależności od osoby, wiele celów finansowych można pogrupować według horyzontu czasowego: krótkoterminowe, średnioterminowe i długoterminowe. Oto kilka typowych przykładów celów finansowych i czas, którego możesz się spodziewać, aby je osiągnąć:

• Rozpoczęcie budowy funduszu awaryjnego (od jednego miesiąca do roku)
• Oszczędzanie na wkład własny na samochód (od roku do pięciu lat)  
• Zakup domu (ponad pięć lat)
   

Jak wyznaczać cele finansowe w sposób formalny

Oszczędzanie na jeden cel finansowy z określonym terminem realizacji może nie wydawać się szczególnie trudne. Problem polega na tym, że zazwyczaj nie masz tylko jednego celu konkurującego o Twoje pieniądze. Oto niektóre z najważniejszych celów finansowych, które warto wziąć pod uwagę, oraz sposoby ich realizacji:

1. Zrozum swoje niezbędne wydatki, dochód netto i oprocentowanie

Brzmi to prosto – chodzi po prostu o poznanie rzeczywistych liczb w Twojej sytuacji finansowej. A jednak, kiedy ostatnio dokładnie analizowałeś swoje paski wynagrodzeń i miesięczne zestawienia kont? Zanim zaczniesz optymalizować realizację większych celów finansowych, powinieneś wiedzieć, ile pieniędzy wpływa i ile wypływa każdego miesiąca. Poświęć chwilę, aby przeanalizować swoje wydatki.

2. Stwórz budżet

Aby osiągnąć swoje cele finansowe, musisz wydawać mniej, niż zarabiasz, a jednym z najskuteczniejszych sposobów jest stworzenie budżetu. Dobrym punktem wyjścia jest model „Plan Your Pay”, w którym przeznaczasz:

• Co najmniej 10% swojego dochodu brutto (przed opodatkowaniem), w tym ewentualne wpłaty pracodawcy (jeśli dotyczy), przeznacz na emeryturę (pamiętaj, że potrzebna kwota zależy od Twojej lokalizacji i indywidualnej sytuacji),
• 60% lub mniej miesięcznego dochodu netto przeznacz na wydatki niezbędne,
• 30% lub mniej dochodu netto przeznacz na wydatki uznaniowe,
• 10% lub więcej dochodu netto przeznacz na cele krótkoterminowe i oszczędności awaryjne.

Te wartości nie są sztywnymi zasadami; to elastyczne cele, które pomagają uporządkować finanse w sposób wspierający realizację Twoich planów. Ponieważ Twoje życie i sytuacja finansowa zmieniają się z czasem, ważne jest regularne aktualizowanie budżetu, aby nadal odpowiadał Twoim potrzebom. Na początek zacznij korzystać z naszego narzędzia budżetowego.

3. Zapewnij sobie co najmniej podstawową ochronę ubezpieczeniową u pracodawcy (jeśli dotyczy)

Ubezpieczenie pomaga chronić Cię przed nieprzewidzianymi zdarzeniami. Zapewnienie odpowiedniego zakresu ochrony powinno być jednym z priorytetów podczas tworzenia planu finansowego.v Wybierz dostępne ubezpieczenia zdrowotne, na życie i od niezdolności do pracy. Często są one łatwiejsze do uzyskania (i tańsze) za pośrednictwem pracodawcy. Choć stanowią ważny element każdego planu finansowego, są szczególnie istotne, jeśli nie masz jeszcze wystarczających oszczędności awaryjnych.

4. Gromadź oszczędności na czarną godzinę

Jeśli nie masz jeszcze żadnych oszczędności awaryjnych, skup się teraz na tym celu. Podobnie jak ubezpieczenie, stanowią one element finansowej „poduszki bezpieczeństwa”, którą warto priorytetowo budować, aby chronić się przed nieprzewidzianymi sytuacjami.  Dąż do zgromadzenia środków pokrywających od 3 do 6 miesięcy podstawowych wydatków. Jeśli to obecnie zbyt duże wyzwanie, odkładaj niewielkie kwoty co miesiąc (jak przy opłacaniu rachunku), a z czasem zbudujesz solidne zabezpieczenie finansowe. Pamiętaj także, aby uzupełniać fundusz po jego wykorzystaniu. Więcej informacji znajdziesz w naszym artykule o oszczędnościach awaryjnych.

5. Uzyskaj dopłatę od pracodawcy

Gdy trudno jest związać koniec z końcem, oszczędzanie na emeryturę może nie być priorytetem. Jednak jeśli masz dostęp do pracowniczego planu emerytalnego i dopłat pracodawcy – nie rezygnuj z tej możliwości. To prosty sposób na zwiększenie swoich oszczędności. (Jeśli nie odkładasz do poziomu dopłaty pracodawcy, tracisz dodatkowe środki). Gdy uporządkujesz resztę swoich finansów, możesz zwiększyć kwotę wpłat na pracowniczy plan emerytalny i otrzymać dodatkowe wynagrodzenie (jeśli pracodawca oferuje takie wsparcie). Aby uzyskać więcej informacji na temat oszczędzania na emeryturę, koniecznie zapoznaj się z naszym artykułem o czterech wytycznych dotyczących oszczędzania na emeryturę.

6. Spłać zadłużenie na karcie kredytowej

Zadłużenie na kartach kredytowych należy do najdroższych ze względu na wysokie oprocentowanie. Upewnij się, że regulujesz przynajmniej minimalną miesięczną kwotę, ale staraj się spłacać więcej, aż całkowicie uregulujesz zobowiązanie. Im szybciej spłacisz dług, tym mniej zapłacisz odsetek, a te środki możesz przeznaczyć na inne cele finansowe. Pieniądze, które płacisz w formie odsetek, mogłyby zostać przeznaczone na inne Twoje cele finansowe. Aby uzyskać więcej informacji, zapoznaj się z naszym artykułem na temat mądrego korzystania z kart kredytowych.

7. Oszczędzaj na coś wyjątkowego

Oszczędzanie na niektóre cele może przypominać „jedzenie warzyw”. Tzn. jest dobre na dłuższą metę, ale nie zawsze daje natychmiastową satysfakcję. Choć planowanie emerytury jest ważne, warto także uwzględnić cele, które przynoszą szybszą radość. Może to być podróż z okazji rocznicy lub spotkanie rodzinne. Pracuj nad znalezieniem sposobów, aby włączyć te przyjemne cele poprzez różne przystanki na drodze do osiągnięcia Twoich finansowych celów, aby nagradzać siebie i utrzymywać motywację.

8. Spłać inne zadłużenie o wysokim oprocentowaniu

Nie wszystkie długi są takie same. Sposób ich spłaty często zależy od wysokości oprocentowania. Jedną z popularnych strategii jest jak najszybsza spłata zobowiązań o najwyższym oprocentowaniu. Choć może wydawać się to nielogiczne, nie zawsze trzeba spłacać wszystkie długi jednocześnie. W niektórych przypadkach warto rozważyć inwestowanie środków, szczególnie tam, gdzie historycznie osiągano stabilne długoterminowe zwroty, zamiast przyspieszonej spłaty zadłużenia o stosunkowo niskim oprocentowaniu. Każda sytuacja jest inna, a w niektórych krajach poziomy oprocentowania mogą być wyższe, dlatego warto zapoznać się z naszym przewodnikiem dotyczącym dwóch metod spłaty zadłużenia. Możesz także skorzystać z naszego narzędzia do zarządzania długiem, aby lepiej kontrolować swoje zobowiązania.

9. Maksymalizuj wpłaty na konta z ulgami podatkowymi

To dobry moment, aby zwiększyć swoje wpłaty inwestycyjne. Staraj się odkładać jak najwięcej na konta z preferencjami podatkowymi (jeśli są dostępne w Twoim kraju). Mogą to być różne rozwiązania – od planów zdrowotnych po pracownicze i indywidualne programy emerytalne. Konta te mogą pomóc w uzyskaniu przez Twoje inwestycje dodatkowych korzyści, ponieważ nie będziesz musiał płacić podatków od wpłacanych i wypłacanych środków (w zależności od Twojej lokalizacji).

10. Rozważ inwestowanie

Gdy zrealizujesz powyższe kroki, możesz mieć w budżecie przestrzeń na inwestowanie dodatkowych środków. Zanim jednak zaczniesz inwestować, weź pod uwagę trzy kluczowe czynniki: horyzont czasowy, tolerancję ryzyka oraz dywersyfikację. Ważne jest, aby realistycznie ocenić swoją skłonność do ryzyka. Zazwyczaj wyższy potencjalny zwrot z inwestycji wiąże się z większym ryzykiem. Regularne inwestowanie niewielkich kwot – co tydzień, miesiąc lub kwartał – może pomóc uniknąć podejmowania pochopnych decyzji pod wpływem krótkoterminowych wahań rynku. Dywersyfikacja portfela inwestycyjnego może dodatkowo ograniczyć ryzyko w okresach spadków. Inwestowanie bywa złożone i momentami przytłaczające, dlatego w razie wątpliwości warto skorzystać z porady specjalisty.
 

Wskazówki, które pomogą Ci osiągnąć cele finansowe

Bez względu na to, czy chcesz osiągnąć swój cel finansowy jutro, czy za 40 lat, pamiętaj o kilku kluczowych zasadach, które zwiększą Twoje szanse na sukces.

Wyznaczaj konkretne, osiągalne i mierzalne cele

Określ dokładnie, ile musisz odłożyć na każdy cel oraz jaką drogą chcesz do niego dojść. Zastanów się nad różnicą między stwierdzeniem: „Chcę oszczędzać na wkład własny” a „Chcę mieć 24 000 na wkład własny za 4 lata, więc będę odkładać 500 miesięcznie”. W drugim przypadku dokładnie wiesz, co musisz zrobić, aby osiągnąć swój cel. Nasze narzędzie do śledzenia oszczędności może pomóc Ci uzyskać pełny obraz tego, ile powinieneś odkładać każdego miesiąca, aby zrealizować swoje cele.

Rozważ prowadzenie oddzielnych kont dla poszczególnych celów finansowych

To podejście nazywa się „bucketing” i pomaga jasno śledzić, ile środków zgromadziłeś na każdy cel. Dzięki temu nie musisz zastanawiać się, jaka część Twoich oszczędności jest przeznaczona na konkretny cel, a dodatkowo może to zwiększyć Twoją motywację do odkładania pieniędzy. Pomyśl o satysfakcji, jaką poczujesz za każdym razem, gdy zasilisz swoje konto na ślub lub wakacje. 

Wybierz odpowiednie typy kont

Nie istnieje jedno uniwersalne konto dla wszystkich celów finansowych. Warto korzystać z różnych rozwiązań, aby skutecznie realizować swoje cele. W przypadku celów krótkoterminowych najważniejsze jest bezpieczeństwo środków i ich płynność, czyli łatwy dostęp do gotówki w razie potrzeby. W takiej sytuacji możesz rozważyć rachunek rynku pieniężnego lub wysoko oprocentowane konto oszczędnościowe, które zapewnia dostęp do środków wtedy, gdy ich potrzebujesz. W przypadku celów emerytalnych możesz natomiast dążyć do wyższych potencjalnych zysków, co często oznacza inwestowanie na rynku akcji. Takie podejście może przynieść dodatkowe korzyści podatkowe oraz umożliwić wykorzystanie efektu procentu składanego, jeśli inwestycje są odpowiednio zaplanowane i mają czas na wzrost.

Automatyzuj wpłaty, kiedy tylko możesz

Nikt nie chce za każdym razem ręcznie przenosić środków między różnymi kontami. Dlatego warto ustawić automatyczne wpłaty z wynagrodzenia lub cykliczne przelewy z głównego rachunku na konta przypisane do konkretnych celów. Im mniej musisz o tym myśleć, tym łatwiej jest systematycznie oszczędzać.